Hoe kan AI mensen helpen om makkelijker hun weg te vinden in de bibliotheek, zonder dat de publieke waarden uit het oog raken? Karin van den Berkmortel van Brainport Bibliotheken en Klaartje Hilhorst van Bibliotheek Rotterdam vertelden tijdens de internationale MetLib-conferentie in Utrecht hoe zij daar samen aan werken.
MetLib brengt branchegenoten van over de hele wereld bij elkaar. Dit jaar was Nederland gastland en reisden de deelnemers vier dagen lang tussen Den Haag, Amsterdam, Utrecht en Rotterdam voor lezingen, workshops en bezoeken. Een vraag die vaak terugkwam: wat betekent AI voor de bibliotheek, en hoe zorgen we ervoor dat publieke waarden overeind blijven?
Kennis bundelen
Precies die vraag stond centraal in de presentatie van Karin en Klaartje. Zij vertelden hoe we als Brainport Bibliotheken en Bibliotheek Rotterdam sinds 2025 werken aan een digitale bibliotheekassistent. Als Brainport Bibliotheken ontwikkelden wij Boekbot, waarmee jongeren in hun eigen woorden boeken kunnen zoeken. Rotterdam werkte aan Kjoep, een digitale gids die bezoekers helpt het aanbod te vinden, ook als ze minder taalvaardig zijn, anderstalig of moeite hebben met digitale middelen.
Door de technische kennis van Brainport Bibliotheken te combineren met de ‘gebruikers experience-aanpak’ van Bibliotheek Rotterdam, bouwen we als bibliotheken aan technologie die mensen écht verder helpt. Maar zelf de ‘technologie voor toegang’ bouwen met de publieke waarden als kader, brengt uitdagingen en dilemma’s met zich mee. Onze AI-assistent gebruikt alleen bronnen die de bibliotheek vertrouwt. Dat maakt de antwoorden betrouwbaarder, maar beperkt ook wat de technologie kan en hoe gebruikers de assistent ervaren.
Eigenaarschap behouden
Karin en Klaartje legden deze afwegingen voor aan de aanwezigen. Die waren het erover eens: bibliotheken moeten zelf eigenaar zijn van de digitale hulpmiddelen waarmee ze mensen toegang geven tot betrouwbare informatie. Er kwamen vragen over de inrichting van de AI-technologie en hoe bibliotheken hun kennis kunnen delen en behouden. Er ontstond veel interesse in de aanpak en er zijn concrete contacten gelegd voor verdere samenwerking.
‘De behoefte om samen op te trekken is groot’, blikken Karin en Klaartje samen terug. ‘Die belangstelling geeft ons energie om verder te bouwen. Door samen te werken kunnen bibliotheken kennis bundelen en betrouwbare technologie ontwikkelen.

Geef een reactie